Cookie Siyasəti

Müəllif: Rəşad Məmmədov · Yoxlama tarixi: 16.07.2026 · Son yenilənmə: 17.07.2026 · Müstəqil icmal saytı

Banner-də «qəbul edirəm» düyməsinə basanda dəqiq nəyə razılıq verdiyinizi bilirsinizmi? Çox vaxt yox — və günah oxucuda deyil: cookie siyasətləri elə yazılır ki, sonda orada oxucuya aid heç nə qalmır. Bu səhifə iki sistemi qəsdən bir-birindən ayırır. Bir tərəfdə — indi oxuduğunuz domendə, yəni bu icmal saytında baş verənlər. O biri tərəfdə — keçid düyməsinə basandan sonra başlayan operator tərəfi: başqa şirkət, başqa server, başqa qaydalar. Səhifənin bütün mənası həmin sərhədi dəqiq çəkməkdir, çünki praktikada oxucunu aldadan elə onun bulanıq qalmasıdır.

Cookie nədir və niyə istifadə olunur

Cookie — brauzerinizin sizin cihazınızda saxladığı kiçik mətn faylıdır. İçində adətən bir açar və bir dəyər olur: məsələn, «dil = az» və ya təsadüfi yaradılmış sətir. Bu fayl proqram deyil, kod icra etmir, sənədlərinizi oxuya bilmir, kameranıza və ya fayl sisteminizə çıxışı yoxdur. Onun bütün gücü bir şeydədir — yaddaş: sayt sizi növbəti səhifədə və ya növbəti gün «xatırlaya» bilir.

Bundan sonrakı hər şeyi anlamaq üçün iki bölgü kifayət edir. Biri — birinci tərəf və üçüncü tərəf: cookie hansı domenə yazılıbsa, onu yalnız həmin domen oxuya bilər. Bizim domendə qoyulan faylı operator görmür, operatorun domenində qoyulanı isə biz. Nəzakət qaydası deyil bu — brauzerin öz divarıdır, kod səviyyəsində tikilib və istəyə görə sökülmür. Digəri daha sadədir: cookie ya sessiya müddətincə yaşayır və brauzeri bağladığınız an ölür, ya da davamlı olur — yəni son tarixi qabaqcadan yazılmış halda cihazınızda oturub gözləyir.

Ona görə də «sayt cookie istifadə edir» cümləsi özlüyündə heç nə demir. Mənalı sual başqadır: hansı domen yazır, kim oxuyur və nəyə görə. Bir xəbər saytının dil seçimini saxlaması ilə reklam şəbəkəsinin sizi onlarla sayt boyu izləməsi arasındakı fərq texnologiyada yox, məhz bu üç sualın cavabındadır.

Bu sayt kimdir — və bu, cookie üçün nə dəyişir

Fraga-casino-azerbaijan.com — Fraga / Fraqa (digər adı ilə Fragabet) platforması haqqında məlumat toplayan müstəqil icmal saytıdır. Biz operator deyilik. Bu ifadə burada hüquqi bəzək kimi yox, konkret texniki nəticə kimi işlənir: bizdə qeydiyyat yoxdur, hesab yoxdur, kassa yoxdur, balans yoxdur, oyun yoxdur.

Deməli, kazino saytlarının cookie siyasətindəki ən həssas kateqoriyalar bizdə sadəcə mövcud deyil. Bizim domenimizdə avtorizasiya cookie-si ola bilməz, çünki daxil olacaq hesab yoxdur. Ödəniş sessiyası cookie-si ola bilməz, çünki bizdən pul keçmir. Oyun sessiyasının vəziyyəti saxlanıla bilməz, çünki burada oynanılacaq heç nə yoxdur. Bu siyahı bizim məziyyətimiz deyil — sadəcə saytın quruluşundan doğan fakt. Onu açıq yazırıq, çünki oxucu adətən «kazino mövzulu sayt» ilə «kazino» arasında fərq qoymur. Nəşrin operator olmadığının formal təsbiti isə başqa sənəddə — nəşrin hansı qərarlara ümumiyyətlə toxunmadığı səhifəsində — cədvəl şəklində verilib.

Bu saytda hansı cookie kateqoriyaları var

Aşağıdakı bölgü kateqoriyalar üzrədir, konkret fayl adları üzrə yox. Bunun səbəbi dürüstlükdür: sayt hazırda qurulur və konkret cookie adlarını, onların dəqiq saxlanma müddətini və sayğac identifikatorlarını indi sadalamaq uydurma olardı. Uydurulmuş texniki siyahı isə heç bir siyasətdən pisdir — o, oxucuya yoxlaya bilməyəcəyi bir dəqiqlik illüziyası satır. Konkret siyahı sayt tam işə düşdükdən sonra məhz bu səhifədə yenilənəcək və yenilənmə tarixi yuxarıda dəyişəcək.

Zəruri (texniki) cookie

Bu kateqoriya saytın sadəcə açılması üçün lazımdır: sorğunun düzgün serverə yönlənməsi, yük balansı, avtomatlaşdırılmış zərərli trafikə qarşı filtrlər, səhifənin əsas vəziyyətinin saxlanması. Onlar sizi şəxs kimi tanımaq üçün deyil, sorğunu texniki cəhətdən başa çatdırmaq üçündür. Bu cookie-ləri söndürsəniz, sayt ya ümumiyyətlə açılmayacaq, ya da səhv işləyəcək — ona görə onlar üçün ayrıca razılıq soruşulmur. Bu, beynəlxalq praktikada standart yanaşmadır.

Razılıq yaddaşı

Sayta ilk dəfə daxil olanda cookie ilə bağlı seçim təklif edən banner görəcəksiniz. Burada məntiqi bir paradoks var və onu gizlətməyə ehtiyac yoxdur: sizin «imtina edirəm» seçiminizi yadda saxlamaq üçün də bir cookie lazımdır. Əks halda banner hər səhifədə yenidən çıxacaq və seçiminiz heç bir məna daşımayacaq. Bu fayl yalnız bir şeyi saxlayır — sizin verdiyiniz cavabı. O, sizin kim olduğunuzu, haradan gəldiyinizi və nə oxuduğunuzu saxlamır.

Praktik nəticə: brauzerin bütün cookie-lərini əl ilə təmizləyəndə razılıq seçiminiz də silinir və banner yenidən görünür. Bu, saytın sizin seçiminizə məhəl qoymaması demək deyil — sadəcə seçimin yazıldığı yerin özü silinib.

Analitika

Analitika bir suala cavab verir: hansı səhifə oxunur, hansı oxunmur, hansı mətn yarısında bağlanır. Bu, redaksiya üçün lazımdır — pis işləyən materialı bilmədən düzəltmək mümkün deyil. Bizim üçün prinsip belədir: analitika anonimləşdirilmiş və yığcam olmalıdır — səhifə ünvanı, təxmini bölgə, cihaz tipi, keçid mənbəyi səviyyəsində. Adınıza, telefonunuza və ya oyun davranışınıza aid heç bir məlumat bizdə yoxdur, çünki belə məlumatı toplayacaq forma da yoxdur (yeganə istisna — özünüz yazsanız, əlaqə forması; onun taleyi şəxsi məlumatların hansı prinsiplə saxlandığı səhifəsində ayrıca açılır).

Analitika cookie-ləri zəruri deyil. Yəni onlarsız sayt işləyir, sadəcə biz statistikanı görmürük. Buna görə də onlar banner-dəki seçiminizdən asılıdır.

Marketinq və affiliate izləmə

Bu, səhifənin ən vacib və ən çox susdurulan hissəsidir, ona görə burada iki dəfə deyiləcək. Bizim domenimizdə reklam profili qurmaq üçün remarketinq cookie-ləri istifadə etmirik — sizi başqa saytlarda banner ilə qovmuruq. Amma affiliate izləmə var və o, cookie-lərlə birbaşa bağlıdır: siz keçid düyməsinə basanda trekerin özü öz tərəfində atribusiya nişanı qoyur. Mexanizmi aşağıda addım-addım söküb göstəririk — bilmədiyin şeyə münasibət bildirmək mümkün deyil.

Üstünlük (dil və interfeys)

Bu kateqoriya ən sadəsidir: dil seçimi, mətn ölçüsü kimi interfeys üstünlükləri. Onlar sizi izləmir, sadəcə növbəti dəfə eyni şeyi yenidən seçməmək üçün saxlanılır. Bu cookie-lər olmasa, sayt işləyəcək — sadəcə hər dəfə ilkin vəziyyətdən başlayacaq.

Kateqoriyalar cədvəli: kimin cookie-si və hansı statusda

Bu cədvəlin əsas sütunu üçüncüsüdür — «kimin». Söhbət icazədən yox, texniki sahiblikdən gedir: cookie hansı domenə yazılıbsa, ona həmin tərəf nəzarət edir, başqası yox.

Cədvəlin son iki sətri bilərəkdən boş saxlanılıb. Bunlar «hələ ki yoxdur» yox, saytın quruluşuna görə ola bilməz kateqoriyalarıdır — və əgər nə vaxtsa bu dəyişsə, dəyişiklik bu cədvəldə görünəcək.

Cookie-ləri necə idarə etmək olar (brauzer parametrləri)

Cookie-ni idarə etməyin üç aləti var, amma onların gücü eyni deyil: biri saytın içindən işləyir, biri brauzerin özündən, sonuncu isə ümumiyyətlə kənardan. Qarışdıranda gözlənti səhv qurulur — adam banner-də bir düyməyə basıb bütün internetdən gizləndiyini düşünür.

Ən yaxın alət — saytın öz banner-i. Ən sadə yol. Zəruri olmayan kateqoriyalardan imtina edirsiniz, seçim yadda saxlanılır, sayt işləməyə davam edir. Burada itirdiyiniz yeganə şey odur ki, biz sizin oxuduğunuz materialı statistikada görmürük. Mətnin özündə heç nə dəyişmir — ödənişli abunə, gizlədilmiş bölmə və ya «razılıq versəniz açılan» məzmun burada yoxdur.

Bir qat aşağıda — brauzerin öz parametrləri. Chrome, Safari, Firefox, Edge və digər müasir brauzerlərin hamısında məntiq eynidir, adlar isə versiyadan versiyaya dəyişir — ona görə burada versiya üzrə addım-addım təlimat verilmir (o, dərc olunduğu gün köhnəlir). Ümumi prinsip belədir: parametrlər bölməsində məxfilik və ya sayt parametrləri hissəsi olur; orada üç imkan var — mövcud cookie-ləri silmək, gələcəkdə üçüncü tərəf cookie-lərini blok etmək və müəyyən saytlar üçün ayrıca istisna qoymaq. Dəqiq addımları öz brauzerinizin rəsmi yardım bölməsindən yoxlamaq ən düzgün yoldur.

Ən kobud yol — gizli rejim və blokerlər. Gizli (incognito) rejimdə cookie-lər pəncərə bağlananda silinir — yəni izləmə həmin sessiya ilə məhdudlaşır. Reklam və izləmə blokerləri isə skriptlərin özünü yükləməyə qoymur. Hər ikisi işləyir, amma hər ikisinin sərhədi var: bunlar sizin cihazınızdakı yaddaşa təsir edir, serverin qeydlərinə yox.

İmtinanın real sərhədi — sözü çəkilməli olan hissə

Burada yumşaltmağa dəyməz: bizim saytda cookie-lərdən imtina etməyiniz operator tərəfində heç nəyi dəyişmir. Bu, iki fərqli domendir və biri digərinin brauzer parametrlərini idarə etmir. Siz bizdə analitikadan imtina edib sonra keçid düyməsinə bassanız, operatorun saytı öz cookie-lərini öz qaydası ilə qoyacaq — bizim seçiminizdən xəbəri belə olmayacaq. Kim sizə əksini deyirsə, texnikanı yox, marketinqi izah edir. Brauzer və hesab gigiyenasının ümumi tövsiyələri isə bir yerə toplanıb — gündəlik brauzer və hesab gigiyenası tövsiyələri səhifəsində toplanıb.

Üçüncü tərəf keçidləri və izləmə

İndi səhifənin əsas hissəsi. Bu saytdakı reklam düymələri sizi birbaşa operatorun saytına aparmır — arada treker zənciri var və o, gizlədiləsi bir şey deyil. Zəncir belədir: adminclick.org/XBmB43 → fraglink.net → fraga085.com/az/. Yəni bir kliklə üç fərqli domendən keçirsiniz və hər biri texniki olaraq öz nişanını qoya bilər.

Bunun səbəbi sadədir və biz onu gizlətmirik: treker məhz bu keçid üçün var. O, operatora deyir ki, gələn oyunçu filan tərəfdaşın səhifəsindən gəlib — və bu qeyd olmasa, biz komissiya almırıq. Yəni cookie / atribusiya nişanı bizim gəlir modelimizin texniki özəyidir. Bu mexanizmin pul tərəfi, komissiyanın hansı anda formalaşdığı və redaksiya müstəqilliyinin bununla necə uzlaşdığı komissiyanın hansı keçiddən sonra formalaşdığı səhifəsində açıq yazılıb; kimin yazdığı və nəyi yoxlamadığımız isə saytı kimin yazdığı və hansı sərhədləri etiraf etdiyi bölməsindədir.

Keçid anından sonra bizim siyasətimiz bitir

Bir cümlə, mübahisəsiz: düyməyə basdığınız andan etibarən sizə bu sənəd yox, operatorun öz qaydaları şamil olunur. Onun domenində hansı cookie qoyulur, nə qədər saxlanılır, kimə ötürülür — bunları biz nə təyin edirik, nə də dəyişə bilirik. Bizim səlahiyyətimiz sizin bu domendəki brauzer sessiyanızla bitir.

Və burada bir boşluğu gizlətmək olmaz. Operatorun cookie və məxfilik sənədlərini biz tapa bilmədik. Səbəb sənədin keyfiyyəti deyil: yoxlama zamanı brendin əsas səhifəsində futer ümumiyyətlə yox idi — məxfilik siyasətinə, istifadə şərtlərinə, Anjouan lisenziyasına, Nostas Technology Ltd adına və 18+ işarəsinə dair sıfır istinad. Hər sayt öz sənədlərini futerdə saxlayır; burada rəf boş deyildi — rəfin özü yox idi. Ona görə bu səhifədə operatorun cookie qaydaları barədə bir cümlə də oxumayacaqsınız. Bilmədiyini bilirmiş kimi yazan sənəd oxucudan yoxlama refleksini alır, biz isə o refleksi almaq istəmirik: yoxlanılanla yoxlanılmayan arasındakı sərhəd itən kimi bu saytın mövcudluğunun mənası da itir. Operatorun və lisenziyanın hüquqi tərəfi operatorun hansı yurisdiksiyada qeydiyyatdan keçdiyi səhifəsində sökülüb.

Sentry və Hotjar: onlar ORADA var, BURADA yox

Yoxlama zamanı operatorun saytında iki üçüncü tərəf aləti müşahidə etdik: Sentry və Hotjar. Nə olduqlarını qısaca izah etmək faydalıdır, çünki bu adlar oxucuya adətən heç nə demir. Sentry — proqram səhvlərini toplayan diaqnostika aləti: sayt sınanda tərtibatçıya nəyin, harada və hansı brauzerdə sındığını göndərir. Hotjar isə davranış analitikası sinfindəndir: belə alətlər siçan hərəkətini, kliklərin istiliyini, bəzi konfiqurasiyalarda isə sessiyanın təkrar oynadılmasını qeyd edə bilir.

Bir cümləni ayrıca oxumağınızı xahiş edirik: Sentry və Hotjar bizim alətlərimiz deyil və bu siyasətə aid deyil — onlar operatorun öz saytında (fraga085.com) işləyir, biz onları yalnız kənardan, brauzerin şəbəkə sorğularında müşahidə etmişik. Bizim həmin alətlərin parametrlərinə çıxışımız yoxdur. Hansı rejimdə qurulublar, sessiya yazısı aktivdirmi, hansı sahələr maskalanır, məlumat neçə gün saxlanılır — bunların heç birini bilmirik və təxmin etməyəcəyik. Kənardan görünən yalnız bir şeydir: bu skriptlər səhifədə yüklənir.

Oxucu üçün praktik nəticə ölçülüdür. Belə alətlərin mövcudluğu özlüyündə pis əlamət deyil — onlar minlərlə tamamilə adi saytda işləyir və çox vaxt məhsulu düzəltmək üçün qurulur. Sadəcə hesaba qatın: operatorun saytında davranışınız — hansı bölməyə girdiyiniz, harada dayandığınız — böyük ehtimalla hansısa formada qeydə alınır. Bu, ittiham deyil, sənayenin standart vəziyyətidir.

Ağır sayt = çox skript: ölçülmüş kontekst

Bir ölçü bu bölməyə birbaşa aiddir. Operatorun saytının çəkisi canlı ölçmədə təxminən 2.9 MB oldu, yüklənən resursların sayı — 250, tam yüklənmə hadisəsi (loadEvent) isə 22–37 saniyə arasında. Bu rəqəmlər burada sürət tənqidi kimi yox, cookie kontekstində verilir: 250 resurs o deməkdir ki, səhifədə çoxlu kənar skript işləyir, və hər belə skript öz provayderinin domeni ilə əlaqə qurmaq imkanına malikdir. Ağır SPA-ların ümumi xüsusiyyəti budur. Bu ölçmənin tam şərhi və oyunçu təcrübəsinə təsiri ağır SPA-nın oyunçu təcrübəsinə ölçülmüş təsiri bölməsindədir, keçidin sonunda hansı ünvanın açıldığı isə keçid zəncirinin sonunda hansı ünvanın açıldığı səhifəsində tarixlə qeyd olunub.

Hüquqi kontekst: GDPR burada necə oturur

Burada ehtiyat gərəkdir, çünki mövzu ətrafında çoxlu şişirdilmiş iddia dolaşır. Azərbaycan Respublikası Avropa İttifaqının üzvü deyil, ona görə GDPR bu sayta birbaşa tətbiq olunan norma deyil. Biz bunu «deməli, qayda yoxdur» kimi oxumuruq: GDPR-in bir neçə prinsipini — məlumatın minimum həcmdə toplanması, təyinatın əvvəlcədən açıqlanması, zəruri olmayan izləmə üçün razılığın soruşulması — könüllü olaraq öz standartımız kimi götürmüşük. Bu, hüquqi öhdəlik iddiası deyil, redaksiya seçimidir. Azərbaycan qanunvericiliyinə gəldikdə isə burada konkret maddə nömrələri sadalanmayacaq: bu sənəd hüquqi rəy deyil və uydurulmuş istinad heç kimə fayda vermir. Qumar iştirakının hüquqi tərəfi ayrıca sənədlərdə, aşağıdakı qeyddə göstərilən çərçivədə açılır.

Siyasətin yenilənməsi

Bu sənədin son yenilənmə tarixi — 17.07.2026. Yuxarıdakı rəqəmə diqqət yetirin. Köhnəlmiş cookie siyasəti sadəcə köhnə deyil — o, artıq yalan danışan sənəddir: oxucu ona baxıb bugünkü vəziyyət barədə qərar verir, sənəd isə keçən ayın saytını təsvir edir.

Mətnə əl gəzdirməyimizin üç səbəbi ola bilər. Ən gözləniləni — sayt tam işə düşdükdən sonra kateqoriyaların yekun tərkibinin məlum olması: yuxarıdakı cədvəl elə həmin gün dəqiqləşəcək. Analitika həllini və ya banner mexanikasını dəyişsək, bu da mətnə düşür. Sonuncu səbəb isə ən ehtimallısıdır: treker zənciri və operatorun domeni bu brendin tarixçəsində yerində durmur — ona görə zənciri müntəzəm izləyir və hər dəyişikliyi bura yazırıq.

Yeniləmə qaydamız sadədir: mətn dəyişəndə yuxarıdakı tarix də dəyişir. Səssiz redaktə etmirik — yəni «sanki həmişə belə yazılmışdı» effekti yaratmırıq. Əgər bu səhifədə nəsə səhv, köhnəlmiş və ya reallığa uyğun olmayan görünürsə, bunu bizə göstərmək ən faydalı töhfədir: hansı cümlə və nəyə əsasən — cookie ilə bağlı qeydi hansı ünvana göndərmək bölməsində izah olunub. Yoxlayıb təsdiqləsək, düzəldirik və tarixi dəyişirik. Brend haqqında yoxladığımız bütün faktların birləşdiyi ümumi mənzərəni isə Fraqa brendi üzrə yoxlanılmış faktların birləşdiyi baş səhifə vasitəsilə izləmək olar.

Yoxlama tarixi: 16.07.2026. Operatorun saytındakı üçüncü tərəf alətləri (Sentry, Hotjar), saytın çəkisi (~2.9 MB / 250 resurs / loadEvent 22–37 s), futerin olmaması və treker zənciri (adminclick.org/XBmB43 → fraglink.net → fraga085.com/az/) — canlı ölçmə və brauzerin şəbəkə sorğuları əsasında qeydə alınıb. Operatorun daxili cookie qaydaları bizə məlum deyil və burada təsvir olunmur. Bu saytın öz cookie kateqoriyalarının yekun siyahısı sayt tam işə düşdükdən sonra bu səhifədə dəqiqləşdiriləcək.

Operatorun saytını özün aç və yoxla

Azərbaycanda lisenziyasız operatorlar vasitəsilə qumar oyunlarında iştirak və mərc qəbulu inzibati məsuliyyətə səbəb olur (İXM-in 525-ci maddəsi): qoyulan pulun və uduşun müsadirəsi ilə yanaşı cərimə nəzərdə tutulub, 2026-cı ildə təkrar pozuntuya görə məsuliyyət daha da sərtləşdirilib (III oxunuş, 14-07-2026). Qeydiyyatdan əvvəl öz regionunuzda hüquqi statusu müstəqil yoxlamağınızı tövsiyə edirik.